فتنه را دوست دارم!

ابن صبّاغ مالکی در «فصول‏المهّمة» می‏نویسد: مردی را نزد عمر آوردند زیرا او در پاسخ گروهی که از وی پرسیده بودند چگونه صبح کردی گفته بود: صبح کردم در حالی که فتنه را دوست دارم و حقّ را ناخوشایند دارم و یهود و نصاری را تصدیق می‏کنم و بدانچه ندیده‏ام ایمان آورده‏ام و بدانچه خلق نشده اقرار می‏کنم! عمر کسی را خدمت امام علی علیه‏السلام فرستاد و چون آن حضرت آمد عمر گفتار آن مرد را برای آن حضرت بازگو کرد.

حضرت علی علیه‏السلام فرمود: راست گفته که فتنه را دوست دارد. خدای تعالی می‏فرماید: «انّما اموالکم و اولادکم فتنة)1. و منظور از حقّ که ناخوشایند اوست، مرگ است که خدای تعالی می‏فرماید: (و جآءت سکرة الموت بالحق)2 و اینکه سخن یهود و نصاری را تصدیق می‏کند در این مورد است که خدای تعالی می‏فرماید: (وقالت الیهود لیست النّصاری علی شیء و قالت النّصاری لیست الیهود علی شیء)3 و اما بدانچه ندیده ایمان آورده. مقصودش خداوند- عزّ و جلّ- است که به او ایمان آورده است و بدانچه خلق نشده اقرار می‏کند منظور او اقرار به قیامت است.

عمر گفت: «اعوذ بالله من معضلة لا علیّ لها» پناه می‏برم به خدا از مشکلی که علی برای حلّ آن حضور نداشته باشد. 4

گفتن بر خورشید که من چشمه نورم دانند بزرگان که سزاوار سها نیست

پی‏نوشت‏ها:

1- تغابن /15، ترجمه: اموال و اولاد شما فتنه و وسیله آزمایش است چنانچه در آیه 28 سوره مبارکه انفال همین مضمون به کار رفته با این تفاوت که به شکل (انما اموالکم و ...) است. نکته: بد نیست بدانیم که کلمه فتنه مجموعا سی و چهار بار در قرآن کریم به کار رفته است که از این تعداد تقریبا دوازده مورد آن به معنی «آزمایش و وسیله امتحان» است.

2- ق / 19 ترجمه: و سرانجام سکرات مرگ حقیقت را می‏آورد.

3- بقره / 113 ترجمه: یهودیان گفتند: مسیحیان هیچ موقعیتی (نزد خدا) ندارند و مسیحیان نیز گفتند: یهودیان هیچ موقعیتی ندارند (و برباطلند).

4- ر. ک. علی علیه‏السلام کیست /111، به نقل از: فصول المهمّه /18 . الغدیر 6/105 به نقل از: الطرق الحکمیة /46. درباره نظیر این حکایت ر. ک: تفسیر نمونه 22/266 به نقل از: تفسیر روح‏البیان 9/118.